Асосий мазмунга ўтиш
§ Кодексларга шарҳ Ҳуқуқий маслаҳат веб-платформаси

Янгиланган: 22.10.2026

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИНИНГ ФУҚАРОЛИК КОДЕКСИ

3 бўлим 28 боб 11 параграф 386 модда

I бўлим

Умумий қоидалар

3 боб

Фуқаролар (жисмоний шахслар)

24 модда
16-моддаФуқаро (жисмоний шахс) тушунчаси17-моддаФуқароларнинг ҳуқуқ лаёқати18-моддаФуқаролар ҳуқуқ лаёқатининг мазмуни19-моддаФуқаронинг исми20-моддаИсмни ҳимоя қилиш21-моддаФуқаронинг яшаш жойи22-моддаФуқаронинг муомала лаёқати23-моддаФуқаронинг ҳуқуқ лаёқати ва муомала лаёқатини чеклашга йўл қўйилмаслиги24-моддаФуқаронинг тадбиркорлик фаолияти25-моддаФуқаронинг мулкий жавобгарлиги26-моддаЯкка тартибдаги тадбиркорнинг ва якка тартибдаги тадбиркор мақомини йўқотган жисмоний шахснинг тўловга қобилиятсизлиги26-1-моддаЖисмоний шахснинг тўловга қобилиятсизлиги27-моддаЎн тўрт ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган вояга етмаганларнинг муомала лаёқати28-моддаЭмансипация29-моддаЎн тўрт ёшга тўлмаган вояга етмаганларнинг муомала лаёқати30-моддаФуқарони муомалага лаёқатсиз деб топиш31-моддаФуқаронинг муомала лаёқатини чеклаш32-моддаВасийлик ва ҳомийлик33-моддаФуқарони бедарак йўқолган деб топиш34-моддаФуқарони бедарак йўқолган деб топиш оқибатлари35-моддаФуқарони бедарак йўқолган деб топиш ҳақидаги қарорнинг бекор қилиниши36-моддаФуқарони вафот этган деб эълон қилиш37-моддаВафот этган деб эълон қилинган фуқаро қайтиб келишининг оқибатлари38-моддаФуқаролик ҳолати ҳужжатларини қайд этиш
4 боб

Юридик шахслар

1-§

Умумий қоидалар

19 модда
39-моддаЮридик шахс тушунчаси40-моддаЮридик шахсларнинг турлари41-моддаЮридик шахснинг ҳуқуқ лаёқати42-моддаЮридик шахсларнинг вужудга келиши43-моддаЮридик шахснинг таъсис ҳужжатлари44-моддаЮридик шахсларни давлат рўйхатидан ўтказиш45-моддаЮридик шахснинг органлари46-моддаЮридик шахснинг номи ва жойлашган ери47-моддаВаколатхоналар ва филиаллар48-моддаЮридик шахснинг жавобгарлиги49-моддаЮридик шахсни қайта ташкил этиш50-моддаЮридик шахсларни қайта ташкил этишда ҳуқуқий ворислик51-моддаТопшириш ҳужжати ва тақсимлаш баланси52-моддаЮридик шахс қайта ташкил этилганида кредиторлар ҳуқуқларининг кафолатлари53-моддаЮридик шахсни тугатиш54-моддаЮридик шахсни тугатиш тўғрисида қарор қабул қилган шахснинг бурчлари55-моддаЮридик шахсни тугатиш тартиби56-моддаКредиторларнинг талабларини қаноатлантириш57-моддаЮридик шахснинг тўловга қобилиятсизлиги
9 боб

Битимлар

2-§

Битимларнинг ҳақиқий эмаслиги

16 модда
113-моддаНизоли ва ўз-ўзидан ҳақиқий бўлмаган битимлар114-моддаБитимлар ҳақиқий эмаслигининг оқибатлари тўғрисидаги умумий қоидалар115-моддаБитимнинг қонун талаб қиладиган шаклига риоя этмаслик116-моддаҚонунчиликнинг талабларига мувофиқ бўлмаган битимнинг ҳақиқий эмаслиги117-моддаЎн тўрт ёшга тўлмаган шахс томонидан тузилган битимнинг ҳақиқий эмаслиги118-моддаЎн тўрт ёшдан ўн саккиз ёшгача бўлган вояга етмаган шахс томонидан тузилган битимнинг ҳақиқий эмаслиги119-моддаМуомалага лаёқатсиз деб топилган фуқаро томонидан тузилган битимнинг ҳақиқий эмаслиги120-моддаМуомала лаёқати чекланган фуқаро томонидан тузилган битимнинг ҳақиқий эмаслиги121-моддаЎз ҳаракатларининг аҳамиятини тушуна олмайдиган ёки уларни бошқара олмайдиган фуқаро томонидан тузилган битимнинг ҳақиқий эмаслиги122-моддаЯнглишиш таъсирида тузилган битимнинг ҳақиқий эмаслиги123-моддаАлдаш, зўрлик, қўрқитиш, бир тараф вакилининг иккинчи тараф билан ёмон ниятда келишиши ёки оғир ҳолатлар юз бериши таъсирида тузилган битимнинг ҳақиқий эмаслиги124-моддаҚалбаки ва кўзбўямачилик учун тузилган битимнинг ҳақиқий эмаслиги125-моддаЮридик шахс ҳуқуқий лаёқатидан ташқарига чиқадиган битимнинг ҳақиқий эмаслиги126-моддаБитим тузиш ваколатларини чеклаш оқибатлари127-моддаБитимнинг ҳақиқий эмас деб ҳисобланиш пайти128-моддаБитимнинг бир қисми ҳақиқий эмаслигининг оқибатлари

II бўлим

Мулк ҳуқуқи ва бошқа ашёвий ҳуқуқлар

13 боб

Умумий қоидалар

19 модда
164-моддаМулк ҳуқуқи тушунчаси165-моддаМулкдор бўлмаган шахсларнинг ашёвий ҳуқуқларининг мазмуни166-моддаМулкнинг дахлсизлиги167-моддаМулк шакллари168-моддаМулк ҳуқуқининг субъектлари169-моддаМулк ҳуқуқининг объектлари170-моддаЕрга ва бошқа табиий ресурсларга бўлган мулк ҳуқуқи ва ўзга ашёвий ҳуқуқлар171-моддаУй-жойга бўлган мулк ҳуқуқи ва бошқа ашёвий ҳуқуқларни амалга ошириш хусусиятлари172-моддаМулк ҳуқуқини амалга ошириш шартлари173-моддаЎзганинг ер участкасидан чекланган тарзда фойдаланиш (сервитут) ҳуқуқи173-1-моддаЕр участкасига бўлган ҳуқуқ бошқа шахсга ўтказилганда сервитутнинг сақланиши173-2-моддаСервитут шартлари173-3-моддаСервитут учун ҳақ тўлаш173-4-моддаСервитут белгиланган ер участкасида муҳандислик-коммуникация тармоқлари объектларини сақлаш173-5-моддаСервитут белгиланган ер участкасини бўлиш173-6-моддаСервитутни ўзгартириш ва бекор қилиш173-7-моддаБинолар, иншоотлар ва бошқа кўчмас мулкка сервитут белгилаш174-моддаМол-мулкни сақлаш вазифаси175-моддаМол-мулкнинг тасодифан нобуд бўлиш ёки бузилиш хавфи
15 боб

Мулк ҳуқуқининг вужудга келиши ва унинг бекор бўлиши

25 модда
182-моддаМулк ҳуқуқининг вужудга келиш асослари183-моддаМулкни яратиш ва кўпайтириш184-моддаБитим бўйича мол-мулкни олиш185-моддаШартнома асосида мол-мулк олувчида мулк ҳуқуқининг вужудга келиш пайти186-моддаАшёларни топшириш187-моддаЭгалик қилиш ҳуқуқини вужудга келтирувчи муддат188-моддаЕр участкаларига бўлган мулк ҳуқуқи189-моддаҲамма йиғиб олиши мумкин бўлган ашёларни мулкка айлантириш190-моддаМоддий маданий мерос объектларини хўжасизларча сақлаш191-моддаЭгасиз ашё192-моддаТопилма193-моддаТопилмага эгалик ҳуқуқини олиш194-моддаТопилма билан боғлиқ харажатларни тўлаш ва ашёни топиб олган шахсни тақдирлаш195-моддаҚаровсиз ҳайвонлар196-моддаХазина197-моддаМулк ҳуқуқининг бекор бўлиш асослари198-моддаМол-мулкни тугатиш ва ҳисобдан чиқариш199-моддаМол-мулкни мулкдордан олиб қўйиш200-моддаҚарзни низосиз тартибда ундириб олиш201-моддаҚимматбаҳо металлар ва тошларга мулк ҳуқуқининг вужудга келиш ҳамда бекор бўлиш хусусиятлари202-моддаНационализация203-моддаРеквизиция204-моддаМусодара205-моддаМол-мулкни олиб қўйиш чоғида унинг қийматини аниқлаш ва зарарларни ундириб олиш ҳуқуқи206-моддаМулкдорнинг мол-мулкини бевосита олиб қўйишга қаратмаган ҳолда мулк ҳуқуқининг бекор қилиниши
18 боб

Умумий мулк

12 модда

III бўлим

Мажбурият ҳуқуқи

21 боб

Мажбуриятларни бажариш

23 модда
236-моддаУмумий қоидалар237-моддаМажбуриятни бажаришдан бир томонлама бош тортишга йўл қўйилмаслиги238-моддаМажбуриятнинг келишилган ва мақбул усулда бажарилиши239-моддаМажбуриятнинг қисмларга бўлиб бажарилиши240-моддаМажбуриятнинг тегишли шахс учун бажарилиши241-моддаМажбуриятни бажаришни учинчи шахс зиммасига юклаш242-моддаМажбуриятни бажариш муддати243-моддаМажбуриятни муддатидан илгари бажариш244-моддаМажбуриятни бажаришни кечиктириш ёки уни бўлиб-бўлиб бажариш245-моддаПул мажбуриятларининг валютаси246-моддаМажбуриятни бажариш жойи247-моддаФуқаронинг таъминоти учун тўланадиган суммани кўпайтириш248-моддаПул мажбурияти бўйича талабларни қондириш навбати249-моддаҚарзни депозитга қўйиш йўли билан мажбуриятни бажариш250-моддаМуқобил мажбуриятни бажариш251-моддаБир неча кредитор ёки бир неча қарздор иштирок этадиган мажбуриятни бажариш252-моддаСолидар қарздорлар мажбурияти бўйича кредиторнинг ҳуқуқлари253-моддаСолидар қарздорларнинг кредитор талабларига қарши эътирозлари254-моддаСолидар мажбуриятнинг қарздорлардан бири томонидан бажарилиши255-моддаСолидар талаблар256-моддаМажбуриятларни муқобил суратда бажариш257-моддаМажбуриятнинг бажарганлигини тасдиқлаш258-моддаМажбурият бажарилганлигини тасдиқлаш ҳақидаги талабни бажармаслик оқибатлари
22 боб

Мажбуриятларнинг бажарилишини таъминлаш

2 модда
2-§

Гаров

26 модда
264-моддаГаров тушунчаси ва унинг вужудга келиш асослари265-моддаГаров турлари266-моддаГаровга қўювчи267-моддаГаров нарсаси268-моддаГаров билан таъминланадиган талаб269-моддаГаровга қўйилган мол-мулкнинг гаровга олувчига берилиши ва берилмаслиги270-моддаГаров ҳуқуқининг вужудга келиши271-моддаГаров тўғрисидаги шартнома, унинг шакли ва шартномани рўйхатдан ўтказиш272-моддаГаровга олувчининг ҳуқуқлари жорий қилинадиган мол-мулк273-моддаНавбатдаги гаров274-моддаГаровга қўйилган мол-мулкни сақлаш ва асраш275-моддаГаровга қўйилган мол-мулк йўқолиши ёки шикастланишининг оқибатлари276-моддаГаров нарсасини алмаштириш ва тиклаш277-моддаГаров нарсасидан фойдаланиш ва уни тасарруф этиш278-моддаГаровга олувчининг гаров нарсасига бўлган ўз ҳуқуқларини ҳимоя қилиши279-моддаУндирувни гаровга қўйилган мол-мулкка қаратиш асослари280-моддаУндирувни гаровга қўйилган мол-мулкка қаратиш тартиби281-моддаГаровга қўйилган мол-мулкни сотиш282-моддаГаров билан таъминланган мажбуриятни муддатидан илгари бажариш ва ундирувни гаровга қўйилган мол-мулкка қаратиш283-моддаГаровнинг бекор бўлиши284-моддаГаровга қўйилган мол-мулкка бўлган ҳуқуқ бошқа шахсга ўтганида гаровнинг сақланиши285-моддаГаровга қўйилган мол-мулкни мажбурий равишда олиб қўйишнинг оқибатлари286-моддаГаров тўғрисидаги шартнома бўйича ҳуқуқлардан бошқа шахс фойдасига воз кечиш287-моддаГаров билан таъминланган мажбурият бўйича қарзни бошқа шахсга ўтказиш288-моддаМуомаладаги товарлар гарови289-моддаАшёларнинг ломбардда гаровга қўйилиши
24 боб

Мажбуриятларни бузганлик учун жавобгарлик

16 модда
324-моддаҚарздорнинг зарарни тўлаш мажбурияти325-моддаНеустойка ва зарар326-моддаНеустойкани камайтириш327-моддаПул мажбуриятини бажармаганлик учун жавобгарлик328-моддаМажбуриятнинг қарздор ҳисобидан бажарилиши329-моддаСубсидиар жавобгарлик330-моддаЖавобгарлик ва мажбуриятни асл ҳолида бажариш331-моддаХусусий белгили ашёни топшириш мажбуриятини бажармаслик оқибатлари332-моддаМажбуриятлар бўйича жавобгарлик ҳажмини чеклаш333-моддаМажбуриятларни бузганлик учун жавобгарлик асослари334-моддаУчинчи шахсларнинг ҳаракатлари учун қарздорнинг жавобгарлиги335-моддаКредиторнинг айби336-моддаИкки тарафлама шартномани бажармаслик оқибатлари337-моддаИжронинг қарздор ва кредитор томонидан кечиктириб юборилиши338-моддаКредиторнинг ижрони кечиктириб юбориш оқибатлари339-моддаИжронинг кечиктириб юборилганлиги учун кредиторни жавобгарликдан озод қилиш